Over de dood van God en een nieuw begrip van nihilisme
In de filosofische traditie nemen Friedrich Nietzsche en Martin Heidegger een unieke plaats in. Nietzsche ervoer de ineenstorting van de hoogste waarden, van alles wat we ooit voor waar hebben gehouden. Hij omschreef dit als het Europese nihilisme: ‘Het doel ontbreekt: het antwoord op het “waarom”.’ Een antwoord dat millennia lang weerspiegeld werd in onder andere Plato’s idee van het goede, de joods-christelijke geboden of Kants Verlichtingsidealen. De dood van God hield voor hem de dood van deze waarden in.
In zijn confrontatie met Nietzsche ontwikkelt Gerard Visser een alternatief begrip van het nihilisme, waarin hij de aandacht vestigt op de teneur van de maakbaarheid die vanaf de Grieken in ons denken heerst. Ook Nietzsche zou daar nog in bevangen zijn gebleven. Zijn leer van een wil tot macht is er volgens Heidegger zelfs een ultieme uiting van. Visser zal in deze lezing de opvattingen van deze grote Duitse denkers ten aanzien van het nihilisme toelichten. Hij doet dit vanuit de gedachte dat een nieuw begin noodzakelijk is. Daarbij baant hij zich enkele wegen in het domein van beider herbezinning, zoals de rehabilitatie van het affectieve en het vraagstuk van kunst en waarheid.